·        Υποδομές Ανοικτής Πρόσβασης

·        ΕΠΣΕΤ

·        Ψηφιακά Αποθετήρια SaaS

·        Πλατφόρμα Ηλεκτρονικών Εκδόσεων

·        Ευρωπαϊκές Ερευνητικές Υποδομές

·        Υποδομές Συσσώρευσης Περιεχομένου

·        Υποδομές Υποστήριξης Δράσεων Μέτρησης Ερευνητικής Δραστηριότητας

·        Αυτόματος Έλεγχος Διαλειτουργικότητας

·        Εσωτερικά συστήματα διαχείρισης γνώσης:

o   Αποθετήρια Παραδοτέων

o   Praxeis

·        Helpdesk

·        Υποδομές εκκαθάρισης & διαχείρισης δικαιωμάτων

·        Υποδομές CRIS

Το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης, σύμφωνα με το θεσμικό του ρόλο, δραστηριοποιείται στην παραγωγή, καταγραφή, τεκμηρίωση, απόθεση, διάθεση έγκριτου επιστημονικού και ερευνητικού περιεχομένου και δεδομένων. Οι ηλεκτρονικές υποδομές, σε συνδυασμό με ολοκληρωμένες υπηρεσίες, αποτελούν κρίσιμο στοιχείο για την επίτευξη των συγκεκριμένων στόχων.

Ιδιαίτερη βάση έχει δοθεί στη δημιουργία τέτοιων καίριων υποδομών, εστιάζοντας όχι μόνο στην τεχνολογική διάσταση, αλλά κυρίως στην παροχή ενός ολοκληρωμένου περιβάλλοντος, με στόχο να λειτουργήσει παραδειγματικά σε ένα συγκεκριμένο τομέα και να συμβάλλει ουσιαστικά στη διευκόλυνση και ενίσχυση του κύκλου ζωής της γνώσης. Υπό την έννοια αυτή, ως υποδομές πρέπει να λογίζονται όχι μόνο οι πληροφοριακές υποδομές, αλλά το σύνολο των εθνικής εμβέλειας υπηρεσιών που αποτελούν τον πυρήνα των βασικών ολοκληρωμένων παρεμβάσεων του ΕΚΤ.

Καίριες και έγκαιρες στρατηγικές επιλογές επέτρεψαν στο ΕΚΤ να αποκτήσει κεντρικό ρόλο στο χώρο των e-υποδομών στην Ελλάδα και σημαντικό ρόλο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Επιπλέον, καθοριστική είναι η δημιουργία state-of-the-art υποδομών καταγραφής επιχειρησιακής γνώσης εντός του φορέα. Ιδιαίτερη μέριμνα δόθηκε και στην ανάπτυξη πρότυπων υπηρεσιών υποστήριξης και εκπαίδευσης που λειτουργούν συμπληρωματικά ως προς τις e-υποδομές και είναι απαραίτητες για την ολοκληρωμένη διάθεσή τους.

Κεντρικοί άξονες της στρατηγικής του ΕΚΤ στον τομέα των υποδομών αποτελούν η σαφής οριοθέτηση των δραστηριοτήτων του φορέα σε υποδομές που εμπίπτουν στο θεσμικό του ρόλο, η διατήρηση της αυτοτέλειας του οργανισμού, η βιωσιμότητα των υποδομών, η διασύνδεση με το ευρύτερο εθνικό και διεθνές περιβάλλον.

Καίρια στρατηγική επιλογή για να καταστεί δυνατή η πορεία στο πλαίσιο των συγκεκριμένων αξόνων υπήρξε η ανάπτυξη των υποδομών σε μεγάλο βαθμό εσωτερικά στο φορέα και η σταδιακή και συστηματική διαμόρφωση κρίσιμης μάζας τεχνογνωσίας στο τακτικό και συνεργαζόμενο προσωπικό του. Για το σκοπό αυτό δρομολογήθηκε και επιτεύχθηκε ο μετασχηματισμός του φορέα σε οργανισμό έντασης γνώσης με εξειδικευμένη τεχνογνωσία. Το γεγονός αυτό επιτρέπει την ανάπτυξη πρωτότυπων λύσεων σε σύνθετα προβλήματα που ανακύπτουν κατά την ανάπτυξη υποδομών, την έγκαιρη υιοθέτηση νέων μεθόδων και τεχνολογιών που εμφανίζονται διεθνώς με τρόπο προσαρμοσμένο στις εκάστοτε ανάγκες αλλά και τη συνεισφορά του φορέα στα σχετικά διεθνή δρώμενα.

Σημαντική επιλογή αποτέλεσε επίσης η υιοθέτηση λύσεων ανοικτών προτύπων και λογισμικού σε όλα τα επίπεδα της υποδομής. Αυτή η προσέγγιση μετέτρεψε το κόστος αδειών σε κόστος ανάπτυξης, δίνοντας έμφαση στην απόκτηση εσωτερικής τεχνογνωσίας σε πλήρη συνάρτηση με την προαναφερθείσα στρατηγική εξέλιξης του ΕΚΤ σε φορέα έντασης γνώσης.

 

5.1 Βασικές e-Υποδομές

5.1.1 ΕΠΣΕΤ - Εθνικό Πληροφοριακό Σύστημα Έρευνας & Τεχνολογίας

Υποδομές ανοικτής πρόσβασης – αποθετήρια και ηλεκτρονικές εκδόσεις

Κρίσιμη στρατηγική επιλογή για το φορέα, αποτέλεσε ο έγκαιρος προσδιορισμός του χώρου της ανοικτής πρόσβασης ως βασικού τομέα ενασχόλησης του ΕΚΤ. Tα ψηφιακά αποθετήρια και οι ηλεκτρονικές εκδόσεις, εντοπίστηκαν ως κύριες κατηγορίες συστημάτων στο χώρο των e-υποδομών που υλοποιούν τις πολιτικές ανοικτής πρόσβασης.

Tο ΕΚΤ επένδυσε έγκαιρα σε αυτές, όχι μόνο όσον αφορά τη δημιουργία αντίστοιχων υποδομών αλλά και την απόκτηση σχετικής εσωτερικής τεχνογνωσίας για παρεμβάσεις εθνικής κλίμακας και με διεθνή αντίκτυπο. Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η επιλογή αυτή και για τη θέση του ΕΚΤ στον ευρωπαϊκό και διεθνή χώρο, καθώς τα ψηφιακά αποθετήρια ανοικτής πρόσβασης θεωρούνται ως μία σημαντική συνιστώσα για το οικοσύστημα των ευρωπαϊκών ερευνητικών υποδομών και ειδικά τα e-infrastructures.

Βασικός αναπτυξιακός άξονας του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ) στο οικοσύστημα των e-infrastructures, ο οποίος υιοθετεί την αρχή της ανοικτής πρόσβασης, αποτελεί το Εθνικό Πληροφοριακό Σύστημα Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΠΣΕΤ), μια εθνική ερευνητική ηλεκτρονική υποδομή (research e-infrastructure) με κύρια αποστολή να συμβάλλει στην:

·        ενίσχυση της ακαδημαϊκής επικοινωνίας

·        προώθηση της έρευνας και της καινοτομίας

·        δημιουργία, οργάνωση και αξιοποίηση ψηφιακού περιεχομένου

·        διεύρυνση της ανοικτής πρόσβασης στα ερευνητικά αποτελέσματα

·        επανάχρηση του επιστημονικού και πολιτιστικού περιεχομένου

·        υλοποίηση συνεργατικών πρωτοβουλιών, εθνικών και διεθνών, που έχουν στόχο τη διατήρηση του ψηφιακού περιεχομένου και τη διαλειτουργικότητα υποδομών, συστημάτων και δεδομένων

Το ΕΠΣΕΤ Γ' Φάση (περίοδος 2007-2009) αποτέλεσε την πρώτη φάση ενασχόλησης του φορέα με τα αποθετήρια, τα οποία  δίνουν ανοικτή πρόσβαση σε έγκριτο επιστημονικό και πολιτιστικό περιεχόμενο, επιστημονικά δεδομένα, και άλλους τύπους υλικού.

Ξεκίνησε δημιουργώντας αποθετήρια προς όφελος καταρχάς του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών με το ιδρυματικό αποθετήριο του φορέα «Ήλιος» και το θεματικό αποθετήριο πρωτογενών πηγών στις Ανθρωπιστικές Επιστήμες «Πανδέκτης». Μετέφερε, ακόμη, σε περιβάλλον αποθετηρίου το Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών, που το ΕΚΤ διατηρεί σύμφωνα με τον νόμο από το 1985, και δημιούργησε και το αποθετήριο της ζωφόρου του Παρθενώνα, μετεξέλιξη προγενέστερης εργασίας του στο αντικείμενο αυτό.

Παράλληλα - και μέσω της ανάπτυξης των συστημάτων αποθετηρίων - το ΕΚΤ ανέπτυξε τεχνογνωσία και μπόρεσε να συμβάλει ουσιαστικά στην ευαισθητοποίηση και ενημέρωση για τη σημασία της ανοικτής πρόσβασης.

Με το "ΕΠΣΕΤ- Κοινωνικά Δίκτυα & Περιεχόμενο" ο φορέας επέκτεινε την δραστηριότητά του με συνεργασίες για αποθετήρια εκτός του ΕΙΕ με φορείς από όλη την χώρα, διευρύνοντας τον αριθμό και τον τύπο των αποθετηρίων, τα οποία πλέον δίνουν πρόσβαση σε ψηφιακό περιεχόμενο βιβλιοθηκών (Βιβλιοθήκες Σερρών και Λειβαδιάς), αλλά και φορέων που διαθέτουν γκρίζα βιβλιογραφία, όπως παραδοτέα έργων που έχουν υλοποιηθεί με δημόσια δαπάνη και αυξάνοντας το περιεχόμενο που παρέχεται με ανοικτή πρόσβαση σε όλους τους πολίτες (ψηφιακή βιβλιοθήκη Έργων ΕΠΕΑΕΚ & ΕΠΕΔΒΜ).

Τα υπάρχοντα αποθετήρια ενισχύθηκαν με λειτουργικότητες που τα καθιστούν πιο φιλικά και εύχρηστα, προκειμένου να ενισχυθεί ο ουσιαστικός τους ρόλος στην πρόσβαση στη γνώση. Το σύστημα των αποθετηρίων και των υπηρεσιών τους, που έχει μέχρι στιγμής αναπτύξει το ΕΚΤ μέσω του ΕΠΣΕΤ ΚΔ, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής ερευνητικής e-υποδομής, η οποία εξυπηρετεί τους ερευνητές, αλλά και τους πολίτες στην Ελλάδα και στον κόσμο.

Σήμερα λειτουργούν παραγωγικά στο ΕΚΤ 11 αποθετήρια (πάνω από 75.000 αντικείμενα), εκ των οποίων τα 9 με δημόσια πρόσβαση εκτός ΕΚΤ. Τα 6 από αυτά είναι αποθετήρια τρίτων φορέων που παρέχονται από το ΕΚΤ με το μοντέλο Software as a Service (SaaS). Επίσης, είναι σε λειτουργία οι ηλεκτρονικές εκδόσεις 15 επιστημονικών περιοδικών και η ενιαία πλατφόρμα πρόσβασης σε ηλεκτρονικές εκδόσεις του ΕΚΤ.

Απότοκος των παραπάνω δράσεων αποτελεί η αναγνώριση του ΕΚΤ ως φορέα με σημαίνουσα θέση και τεχνογνωσία στον ελληνικό χώρο για την ανοικτή πρόσβαση και τα ψηφιακά αποθετήρια.

5.1.2 SaaS

Ένα σημαντικό στρατηγικό βήμα για το ΕΚΤ αποτελεί η εξέλιξη και ολοκλήρωση του ΕΠΣΕΤ ως εθνικής ηλεκτρονικής υποδομής. Αυτό γίνεται πραγματικότητα μέσω της ανάπτυξης και παροχής σύγχρονων ψηφιακών υπηρεσιών, προς ένα ευρύ φάσμα φορέων και σε ευρεία κλίμακα. Οι υπηρεσίες αυτές βασίζονται σε τεχνολογίες αιχμής, όπως το Cloud Computing (Υπολογιστικό Νέφος) και ειδικότερα το μοντέλο παροχής υπηρεσιών Cloud που είναι γνωστό ως SaaS (Software as a Service = Λογισμικό ως Υπηρεσία) σε συνδυασμό με την υιοθέτηση σύγχρονων επιχειρησιακών μεθόδων.

H επιλογή να κινηθούμε προς την κατεύθυνση του Cloud Computing με το μοντέλο SaaS έχει ως στόχο την κεντρική παροχή και ολοκληρωμένων εφαρμογών ως υπηρεσία η οποία ταιριάζει απόλυτα με τις υποδομές και υπηρεσίες του φορέα. Επιπλέον, είναι σαφής επιλογή μου η οριοθέτηση των δράσεων ώστε να εμπίπτουν στο θεσμικό ρόλο του φορέα και να αποφεύγονται άσκοπες επικαλύψεις με άλλες δράσεις στην  Ελλάδα (π.χ. υπηρεσίες Cloud με το μοντέλο Infrastructure as a Service ή Platform as a Service).

Καθοριστικός για το φορέα έχει υπάρξει ο στρατηγικός σχεδιασμός υπηρεσιών που θα παρασχεθούν στο άμεσο μέλλον από το ΕΚΤ με το μοντέλο Software as a Service, Υπηρεσίες Νέφους, εξειδικευμένες για απόθεση, οργάνωση και διάθεση ανοικτού τεκμηριωμένου ψηφιακού περιεχομένου, αξιοποιώντας τεχνογνωσία διεθνούς επιπέδου και πείρα σε ηλεκτρονικές υποδομές, πρότυπα, λογισμικό και συστήματα για ψηφιακό τεκμηριωμένο περιεχόμενο.

Σκοπός είναι η παροχή ενός διαλειτουργικού, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, στρώματος ανοικτού περιεχομένου σε μεγάλη κλίμακα, με χαμηλό κόστος, υψηλή βιωσιμότητα, χωρίς ανάγκη τεχνολογικής εξειδίκευσης από τους φορείς-χρήστες. Με τις υποδομές SaaS που αναμένεται αποκτήσει στο άμεσο μέλλον το ΕΚΤ θα είναι σε θέση να διαθέσει περισσότερα από 3 εκατομμύρια τεκμήρια και να εξυπηρετήσει περισσότερους από 70 οργανισμούς πολιτισμού, έρευνας και επιστήμης.

5.1.3 Συσσώρευση Ψηφιακού Περιεχομένου

Ένας σημαντικός τομέας δραστηριότητας για το ΕΚΤ, βάσει  και του θεσμικού του ρόλου, είναι οι υποδομές  συσσώρευσης επιστημονικού, τεχνολογικού και πολιτιστικού περιεχομένου, πρωτίστως από τον ελληνικό χώρο.

Στο συγκεκριμένο τομέα, το ΕΚΤ πραγματοποίησε ένα μεγάλο βήμα το 2011, οπότε και ανέλαβε την ευθύνη για την ανάπτυξη του συσσωρευτή openarchives.gr (τότε ήδη περιείχε πάνω από 350.000 ψηφιακά αντικείμενα από πλέον των 55 ψηφιακών αποθετηρίων ανά την Ελλάδα) και απέκτησε την κυριότητα του σχετικού Internet domain. Συνεπώς το ΕΚΤ έγινε ο φορέας λειτουργίας, διαχείρισης και ανάπτυξης της μεγαλύτερης στην Ελλάδα υποδομής συσσώρευσης περιεχομένου.

Επιπλέον, μέσω των δράσεων για τις Προσκλήσεις 31 και 31.2 του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ψηφιακή Σύγκλιση (ΕΣΠΑ 2007-2013), αναπτύσσεται από το φορέα υποδομή κεντρικού καταλόγου ενιαίας συσσώρευσης και αναζήτησης για εκατομμύρια επιστημονικά τεκμηριωμένα αντικείμενα προερχόμενα από 70 οργανισμούς πολιτισμού, έρευνας και επιστήμης που εκτελούν χρηματοδοτούμενα έργα στο πλαίσιο των συγκεκριμένων προσκλήσεων.

Η συγκεκριμένη δράση αναμένεται να τοποθετήσει το ΕΚΤ σε ακόμα πιο κεντρικό ρόλο στο ζήτημα των υποδομών συσσώρευσης περιεχομένου στον ελληνικό χώρο.


5.1.4 Υποδομή Ελέγχου Διαλειτουργικότητας

Στόχος είναι  το ΕΚΤ να λειτουργεί ως φορέας-κλειδί για την παραγωγή και διάχυση έγκριτου επιστημονικού και πολιτιστικού ελληνικού περιεχομένου. Οι δράσεις παραγωγής, φιλοξενίας και συσσώρευσης περιεχομένου που ενισχύουν την προσβασιμότητα και επανάχρησή του θα ήταν κενές περιεχομένου, χωρίς την ύπαρξη μηχανισμών για την εξασφάλιση ενός ελάχιστου επιπέδου ποιότητας.

Η ποιότητα των δεδομένων σχετίζεται άμεσα με τη δυνατότητά τους να είναι τεχνικά και νομικά ανοικτά και διασυνδεδεμένα, ώστε να αξιοποιούνται διαρκώς οι δυνατότητες αξιοποίησής τους. Αυτό εξασφαλίζεται με την τήρηση προτύπων διαλειτουργικότητας των δεδομένων μέσα από αυτοματοποιημένους μηχανισμούς, ώστε να είναι δυνατή η πιστοποίηση της ποιότητας του περιεχομένου. Για το λόγο αυτό, αναπτύσσουμε σύστημα αυτόματης πιστοποίησης της τήρησης ελάχιστων προδιαγραφών διαλειτουργικόητας και προτύπων τεκμηρίωσης για συγκεκριμένες κατηγορίες μεταδεδομένων.

Η δυνατότητα αυτή επιβεβαιώνει το ρόλο του ΕΚΤ ως φορέα που μπορεί να διασφαλίζει όχι απλώς την απρόσκοπτη κυκλοφορία της πληροφορίας στο οικοσύστημα της γνώσης αλλά και την πιστοποίηση της ποιότητάς του. Οι δράσεις αυτές σχετίζονται άμεσα με τη συσσώρευση καθώς γίνονται στο πλαίσιο της συσσώρευσης μεταδεδομένων. Σε συνδυασμό με τις δράσεις αυτοματοποίησης και τυποποίησης της νομικής πληροφορίας, είναι δυνατή η αυτόματη αξιολόγηση της νομικής ανοικτότητας ενός αποθετηρίου, ανάλογα με τις άδειες που έχει και της νομικής ωριμότητας του αποθετηρίου, ανάλογα με την πληροφορία που περιέχει σε σχέση με το περιεχόμενό του.

5.2 Υποδομές Μέτρησης

5.2.1 Ευρωπαϊκές Ερευνητικές Υποδομές

Ως αποτέλεσμα εύστοχων και έγκαιρων στρατηγικών επιλογών, το ΕΚΤ έχει εδραιώσει τη θέση του στον ευρωπαϊκό χώρο των ερευνητικών υποδομών.

Συγκεκριμένα, τα ψηφιακά αποθετήρια ανοικτής πρόσβασης θεωρούνται μία σημαντική συνιστώσα για το οικοσύστημα των ευρωπαϊκών ερευνητικών υποδομών και, ειδικά, των e-infrastructures, με σημαντικές σχετικές υποδομές να χρηματοδοτούνται μέσω αντίστοιχων έργων. Έχοντας επενδύσει νωρίς στο χώρο και αποκτήσει αντίστοιχη τεχνογνωσία υψηλού επιπέδου, το ΕΚΤ έγινε μέλος της κοινοπραξίας του έργου OpenAIRE, το οποίο ανέπτυξε την πρώτη γενιά της ομώνυμης ηλεκτρονικής ερευνητικής υποδομής (ψηφιακής βιβλιοθήκης ανοικτής πρόσβασης για τα αποτελέσματα του FP7).

Επιπλέον, το ΕΚΤ στην τρέχουσα δεύτερη φάση ανάπτυξης της συγκεκριμένης υποδομής (μέσω του έργου OpenAIREplus) έχει αναλάβει αναβαθμισμένο ρόλο ως σύνδεσμος με το EuroCRIS, για την προσαρμογή του μοντέλου δεδομένων του OpenAIRE στο μοντέλο CERIF του EuroCRIS και για τον προσδιορισμό των προδιαγραφών διαλειτουργικότητας των επιμέρους συστημάτων CRIS με το OpenAIRE.

Παράλληλα, το ΕΚΤ έχει αναλάβει τον ρόλο του Εθνικού Σημείου Επαφής του FP7 για την Ελλάδα στον τομέα των ερευνητικών υποδομών και μάλιστα είναι συντονιστής του ευρωπαϊκού δικτύου Εθνικών Σημείων Επαφής (National Contact Points) για τις ερευνητικές υποδομές  EuroRIs-Net (χρηματοδοτούμενα έργα EuroRIs-Net και EuroRIs-Net Plus). Επιπλέον, στο πλαίσιο των έργων αυτών, έχουμε αναλάβει την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου για το οικοσύστημα των ερευνητικών υποδομών, το οποίο βρίσκεται ήδη σε πιλοτική λειτουργία.

5.2.2 Συστήματα CRIS

Ιδιαίτερα σημαντική στρατηγική επιλογή αποτέλεσε η ενασχόληση του φορέα με τα συστήματα διαχείρισης πληροφορίας για την ερευνητική δραστηριότητα (Current Research Information Systems - CRIS), η οποία έγινε πιο εντατική από το 2008 με τη συμμετοχή του ΕΚΤ στο διεθνή οργανισμό EuroCRIS αρχικά ως μέλος (πρώτος χρονικά οργανισμός-μέλος του EuroCRIS από την Ελλάδα) και στη συνέχεια και με εκπροσώπηση του ΕΚΤ με εκλεγμένο εκπρόσωπο στο Διοικητικό Συμβούλιο του οργανισμού.

Αποτέλεσμα της συγκεκριμένης επιλογής αποτέλεσε η εδραίωση της δεσπόζουσας θέσης του ΕΚΤ ως φορέα τεχνογνωσίας για τα συστήματα CRIS στην Ελλάδα, η οποία αποδεικνύεται από τη συμπερίληψη της ανάπτυξης εθνικής υποδομής για συστήματα CRIS από το ΕΚΤ στο έργο ΕΠΣΕΤ-ΚΔ, με τη σύμφωνη γνώμη και συνεργασία των ελληνικών ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, όπως αποτυπώνεται στο Μνημόνιο Συνεργασίας που έχει υπογραφεί με τον Σύνδεσμο Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών (ΣΕΑΒ) στην οποία είχα καθοριστική συμβολή.

 

5.2.3 Υποδομές Υποστήριξης Δράσεων Μέτρησης Ερευνητικής Δραστηριότητας

Σημαντική πρωτοβουλία του φορέα υπήρξε η διεξαγωγή μελετών για τις επιστημονικές δημοσιεύσεις των ελληνικών ερευνητικών ιδρυμάτων σε επίπεδο χώρας, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την έκδοση δύο τέτοιων μελετών για τα έτη 1993-2008 και 1996-2010. Η υλοποίηση των δράσεων αυτών κατέστη δυνατή με τη συγκρότηση αντίστοιχης υποδομής σε επίπεδο διαδικασιών, μεθοδολογίας, πληροφοριακών συστημάτων και εργαλείων, συμπεριλαμβανομένων υποδομών για τη διάθεση και οπτικοποίηση της σχετικής πληροφορίας.

Οι συγκεκριμένες μελέτες έχουν λάβει ευρεία δημοσιότητα στον ακαδημαϊκό και ερευνητικό χώρο στην Ελλάδα και αποτελούν ήδη σημείο αναφοράς για διαμορφωτές πολιτικής στο χώρο της έρευνας, ενώ έχουν αποτελέσει πηγή δεδομένων για μελέτη του Υπουργείου Παιδείας για το Ερευνητικό Σύστημα στην Ελλάδα[1].

Αντίστοιχη παρέμβαση στον τομέα της μέτρησης ερευνητικής δραστηριότητας αποτέλεσε η ενασχόληση με τη συλλογή, επεξεργασία και διάθεση δεικτών Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας σε εθνικό επίπεδο.

To EKT διενεργεί, με απόφαση της ΓΓΕΤ, τη συλλογή, επεξεργασία και διάθεση των σχετικών στοιχείων, στο σχεδιασμό της εθνικής πολιτικής για την έρευνα και την καινοτομία, βασισμένης σε πραγματικά, τεκμηριωμένα και επικαιροποιημένα στοιχεία. Η δραστηριότητα αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική για το ΕΚΤ αλλά και για το σύνολο της ερευνητικής και αναπτυξιακής δραστηριότητας στην Ελλάδα.

Για τον σκοπό αυτό, έχει συγκροτηθεί πολυμελής ομάδα εργασίας, με τα πρώτα στοιχεία να έχουν ήδη συλλεχθεί, επεξεργαστεί και υποβληθεί επισήμως. Ταυτόχρονα, βρίσκεται ήδη σε μερική παραγωγική λειτουργία μεγάλης κλίμακας υποδομή πληροφοριακών συστημάτων για την υποστήριξη της συγκεκριμένης δράσης.

5.3 Υποδομές Εσωτερικής Υποστήριξης

Η φύση του ΕΚΤ ως οργανισμού έντασης γνώσης οδήγησε στην ανάγκη ανάπτυξης εργαλείων για την αποτελεσματική και αποδοτική διαχείριση, τόσο του μόνιμου δυναμικού του, όσο και του δικτύου συνεργατών και εμπειρογνωμόνων που αναπτύσσει, αλλά και των παραδοτέων που έχουν δημιουργηθεί στο πλαίσιο πολυποίκιλων έργων, σε διάστημα πολλών ετών. Καθοριστική υπήρξε η δημιουργία και ο προσδιορισμός απαιτήσεων state-of-the-art μηχανισμών, υποστηριζόμενων από πληροφοριακά συστήματα ικανών να μετατρέψουν τη μη εκπεφρασμένη γνώση σε ρητή γνώση και να βελτιώσουν τη λειτουργία του οργανισμού.

Τα εργαλεία αυτά χρησιμοποιούνται για την παροχή μίας σειράς υπηρεσιών προς τις διοικητικές και οργανωτικές μονάδες του ΕΚΤ. Τα οφέλη που εξασφαλίζουν αφορούν:  

·        την καλύτερη διαχείριση του ανθρωπίνου δυναμικού

·        την κατανόηση των γνωστικών περιοχών εξειδίκευσής του και των τυπικών του προσόντων (μητρώο συνεργατών και φυσικών προσώπων του ΕΚΤ)

·        την παρακολούθηση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου των υλοποιούμενων έργων, με προσαρμογή στο ρυθμιστικό πλαίσιο ευρωπαϊκών και συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων (εφαρμογές Europroject και Πράξεις ΕΣΠΑ)

·        την επικοινωνία με εξωτερικούς φορείς (μητρώα φορέων διαφορετικών κατηγοριών)

·        αποθετήρια παραδοτέων, ως ενιαία γνωσιακή βάση στο πλαίσιο έργων και δραστηριοτήτων του ΕΚΤ (ΙRIS).

Τα εργαλεία αυτά συγκεντρώνουν και αποκρυσταλλώνουν την τεχνογνωσία και τις διαδικασίες του ΕΚΤ σε μια σειρά από κομβικές δραστηριότητές του. Παράλληλα, επιτρέπουν τη σταδιακή προτυποποίηση διαδικασιών παροχής βασικών υπηρεσιών και σε τρίτους. Καθώς οι υπηρεσίες αυτές ωριμάζουν, καθίστανται σταδιακά διαθέσιμες ως υπηρεσίες SaaS σε τρίτους φορείς.    

 

 

Αποθετήρια Παραδοτέων “Ίρις” & “SaaS”

Τα αποθετήρια παραδοτέων που έχουν αναπτυχθεί στο ΕΚΤ, είναι δύο διακριτά, οργανωμένα, αναζητήσιμα και διατηρήσιμα αρχεία του συνόλου των παραδοτέων των συμβάσεων που συνάπτονται στο πλαίσιο των συγχρηματοδοτούμενων έργων που υλοποιεί το ΕΚΤ, “ΕΠΣΕΤ ΚΔ” και “SaaS”. Εντάσσονται στα διαχειριστικά εργαλεία, που η διοίκηση της πράξης χρησιμοποιεί για την υλοποίηση, αξιολόγηση και έλεγχο των έργων.

Τα αποθετήρια αυτά εξυπηρετούν την οργάνωση των παραδοτέων των έργων και λειτουργούν ως γνωσιακό περιβάλλον στο οποίο έχουν πρόσβαση το σύνολο του ανθρώπινου δυναμικού που συμβάλλει στους στόχους των έργων. Είναι προσβάσιμα εντός του ΕΚΤ με κωδικούς και η χρήση του υλικού που περιλαμβάνουν διέπεται από κανόνες και δικαιώματα.

Η χρήση της υποδομής των Αποθετηρίων για την οργάνωση, διάθεση και διατήρηση των παραδοτέων αξιολογήθηκε από τη διοίκηση ως αναγκαία λόγω:

·        Του μεγάλου αριθμού των παραδοτέων

·        Της ανάγκης οργάνωσής τους με χρήση πολλών πεδίων που διασφαλίζουν την εύκολη αναζήτηση, αλλά και σύνδεση με σημαντικές πληροφορίες που συνοδεύουν το κάθε παραδοτέο (όνομα συμβασιούχου, υποέργο, ημερομηνία, κοκ)

·        Της ανάγκης να συνδέονται παραδοτέα με ενέργειες και ορόσημα, όχι μόνο σε επίπεδο τίτλου αλλά και περιεχομένου.

 

 

 

Σύστημα διαχείρισης πληροφορίας & αρχείων πράξεων ΕΣΠΑ: Πράξεις ΕΣΠΑ

Το ΕΚΤ, προκειμένου να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της συντονισμένης υλοποίησης των συγχρηματοδοτούμενων πράξεων του ΕΣΠΑ 2007-2013, τόσο σε επίπεδο υλοποίησης φυσικού αντικειμένου όσο και διοικητικών/διαχειριστικών ενεργειών, αλλά και με γνώμονα την αποτελεσματική διαχείριση της παραγόμενης πληροφορίας, προχώρησε στην ανάπτυξη ενός εύχρηστου πληροφοριακού συστήματος, του Διαχειριστικού Εργαλείου «Πράξεις ΕΣΠΑ», στην οποία είχα καθοριστική συμβολή όσον αφορά τη στρατηγική απόφαση δημιουργίας του συστήματος και τον προσδιορισμό απαιτήσεων.

Πρόκειται για ένα σύστημα με καινοτομικό χαρακτήρα, το οποίο φιλοδοξεί να αποτελέσει καλή πρακτική και για την υλοποίηση πράξεων με παρόμοιο αναπτυξιακό χαρακτήρα. Αναπτύχθηκε με στόχο να ανταπεξέλθει ο φορέας μας στις διαχειριστικές απαιτήσεις της άρτιας παρακολούθησης των υλοποιούμενων έργων, τα οποία λόγο του μεγέθους του οικονομικού και φυσικού αντικειμένου τους, αλλά και των συχνών αλλαγών στο ευρύτερο περιβάλλον υλοποίησης, παρουσιάζουν αυξημένη διαχειριστική πολυπλοκότητα.

Η δημιουργία του διαχειριστικού εργαλείου «Πράξεις ΕΣΠΑ» είναι μια καινοτομία με στόχο την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό των λειτουργιών και διαδικασιών υλοποίησης των πράξεων ΕΣΠΑ του ΕΚΤ, με στόχο να αποτελέσει πρότυπο και να συμβάλει στο πολυσύνθετο έργο της διαχείρισης συγχρηματοδοτούμενων από την Ευρωπαϊκή Ένωση αναπτυξιακών προγραμμάτων. Είναι εύκολο στη χρήση και παρέχει την απαραίτητη πληροφορία που απαιτείται για υψηλής στρατηγικής σημασίας αποφάσεις, μιας και αποτυπώνει τους κινδύνους και τα πλεονεκτήματα του έργου.

 

 

 

5.4 Υποδομές Εξωτερικής Υποστήριξης

Η υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης e-Υποδομής, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, θα ήταν ημιτελής χωρίς την παροχή συμπληρωματικών υποστηρικτικών υπηρεσιών.

Αναγνωρίζοντας της σημασία των υπηρεσιών υποστήριξης και εκπαίδευσης των χρηστών, καθοριστική υπήρξε η αναβάθμιση του ρόλου τους στα νέα αναπτυξιακά έργα που υλοποιεί το ΕΚΤ. Οι υπηρεσίες αυτές αναμένεται να μεγιστοποιήσουν τα οφέλη που παρέχουν οι κύριες υπηρεσίες του ΕΚΤ.

Πιο συγκεκριμένα:

 


 

5.4.1 Εκπαίδευση - Helpdesk

Πρόκειται για υπηρεσίες που αφορούν στην παροχή συνεχούς υποστήριξης και εκπαίδευσης για τη βέλτιστη χρήση των υπηρεσιών του ΕΚΤ. Αναπτύσσονται εξειδικευμένες διαδικτυακές εφαρμογές που διευκολύνουν την εξ αποστάσεως οργανωμένη εκπαίδευση (e-learning) και υποστήριξη (e-helpdesk) των χρηστών. Οι υπηρεσίες εξ αποστάσεων εκπαίδευσης, περιέχουν πληθώρα εποπτικών μέσων, όπως κείμενα με αναλυτικές οδηγίες, πολυμεσικές εφαρμογές για την παρουσίαση της χρήσης των υπηρεσιών με αφηγηματικές περιγραφές και σενάρια χρήσης.

Η διαρκής εξ’ αποστάσεως υποστήριξη επιτρέπει την άμεση επίλυση οποιουδήποτε διαχειριστικού ζητήματος. Μακροπρόθεσμα, η κατάλληλη εκπαίδευση και υποστήριξη των φορέων αναμένεται να οδηγήσει στην ενίσχυση της βιωσιμότητας των βασικών διαθέσιμων υπηρεσιών.

Το σύστημα ΑΒΕΚΤ, που διαθέτει σήμερα το ΕΚΤ, υποστηρίζεται από ηλεκτρονικό κέντρο υποστήριξης χρηστών, ενώ η εφαρμογή e-learning δίνει τη δυνατότητα για εξ αποστάσεως επιμόρφωση των χρηστών του.

 

5.4.2 Eκκαθάριση πνευματικών δικαιωμάτων

Η υπηρεσία για την υποστήριξη της εκκαθάρισης πνευματικών δικαιωμάτων παρέχεται σε τρίτους φορείς με στόχο να συμβάλλει στην απλοποίηση των περίπλοκων, συχνά, νομικών διαδικασιών για τη νόμιμη διάθεση του ψηφιακού τους περιεχομένου.

Περιλαμβάνει την ανάπτυξη ενός συστήματος, το οποίο συμβάλλει αρχικά στον προσδιορισμό των δικαιωμάτων επί των ψηφιακών πόρων που διαθέτουν οι φορείς. Ακολούθως, θα αναπτυχθεί ένα σύστημα υποστήριξης λήψης αποφάσεων σε σχέση με τις απαιτούμενες ενέργειες για την αποφυγή της προσβολής δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και ιδιαίτερων κατηγοριών δικαιωμάτων (ιδίως σχετιζόμενων με την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς). Επιπλέον, περιλαμβάνει λειτουργίες επιλογής αδειών για τη διάθεση του περιεχομένου, ανάλογα με την κατηγορία του ψηφιακού υλικού.

Στο πλαίσιο των εν λόγω δράσεων, λάβαμε την στρατηγική απόφαση να συμμετάσχουμε, με τεχνικό ρόλο, στο ευρωπαϊκό έργο Arrow Plus, που αναπτύσσει την ευρωπαϊκή υποδομή για τη διαχείριση πληροφορίας πνευματικών δικαιωμάτων.

Η υπηρεσία υποστήριξης εκκαθάρισης δικαιωμάτων διευκολύνει:

·        τον κατά το δυνατόν ευκολότερο και αποτελεσματικότερο προσδιορισμό των δικαιωμάτων επί των συλλεγομένων ψηφιακών πόρων

·        την υποστήριξη στη λήψη αποφάσεων για την αδειοδότηση των πόρων

·        τον περιορισμό του κινδύνου από παραβιάσεις του νόμου για την πνευματική ιδιοκτησία, την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ή άλλων ειδικότερων διατάξεων που αφορούν στη διαχείριση ψηφιακού περιεχομένου

·        τη νόμιμη διάθεση του ψηφιακού περιεχομένου.

5.4.3 Γνωσιακή Βάση

Μέσω των υποστηρικτικών υπηρεσιών που παρέχει το ΕΚΤ, παράγεται ένας πολύτιμος όγκος πληροφορίας και οδηγιών σχετικά με:

·        την προτυποιημένη τεκμηρίωση ψηφιακού περιεχομένου

·        τα ανοικτά μεταδεδομένα και το ανοικτό περιεχόμενο

·        τα τεχνικά, νομικά και επιχειρησιακά ζητήματα που αφορούν στην ανάδειξη και αξιοποίηση του ψηφιακού περιεχομένου και των δεδομένων.

Στο πλαίσιο αυτό, δημιουργείται μια "δεξαμενή γνώσης" η οποία περιλαμβάνει θεματικές παρουσιάσεις, οδηγούς, αναφορές και διευκρινίσεις προς το σύνολο των συνεργαζόμενων φορέων, αλλά και το ευρύ κοινό.